قرآن مجید به پیروان خود توصیه می کند که عاقبت اندیش باشند و فریفته منافع زود گذر دنیا نشوند ، بلکه آخرت را در نظر داشته و به گونه ای عمل کنند که در آخرت سعادتمند گردند ،

1-در سوره ی شمس که از نظر اخلاقی یکی از بهترین سوره های قرآن است ، خداوند متعال ، پس از آن که قضیه ی قوم ثمود و سرنوشت شوم آنان را بیان می کند ، در آخر کار می فرماید: � ولایخاف عقباها � یعنی همه ی بدبختیهایی که این قوم بدان دچار گشتند ، به خاطر آن بود که عاقبت اندیش نبودند و از سرانجام عمل خویش بیمناک نگشتند.

2-از نمونه های روشن عاقبت اندیشی این است که، انسان وقتی می خواهد چیزی بگوید ، اول فکر کند ، عاقبت آن را بسنجد ، هدف و نتیجه و تبعات آن را در نظر بگیرد، اگر خوب است ، بگوید و انجام دهد و الّا از گفتن و انجامش دست بردارد، تا به راه سعادت رهنمون گردد. در معارف روایی، عقل وسیله ی پرهیز از گناه و دوری جستن از عیوب، و نیز وسیله ی عبادت خداوند و اکتسابی جفت معرفی شده است.

3-انسان در هر مرحله ای اززندگی ، باید خود را بیابد و برای آینده برنامه ای داشته باشد. انسان دوراندیش چه موحد و چه غیر موحد باید برای آینده خود فکری بکند ، اگر فردی به خدا و روز قیامت ایمان دارد ، برای آینده دورترش نیز که به نظر ما دور و البته نزدیک است: �انهم یرونه بعیداً و نریه قریباً � باید درفکر باشد.

در آیه شریفه می فرماید: �ولتنظر نفس ما قدمت لغد� هر کسی بایدبیاندیشد که برای فردایش چه فرستاده است، خداوند نمی فرماید که شما بیاندیشید ، بلکه می فرماید: �یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله �.

بدون شک، اعمال انسان دارای آثار مثبت یا منفی است . کسی که دقت در تصمیم های خود داشته باشد ، شتابزده تصمیم نمی گیرد ، بدون فکر اقدام نمی کند و همه جوانب را بررسی می نماید و کمتر دچار اشتباه ، ضرر و زیان می شود .

4-حضرت علی (ع) نیز در نهج البلاغه در موارد بسیاری از جمله در خطبه 113 به موضوع عاقبت اندیشی اشاره کرده است.

آن حضرت آینده نگری را از ویژگی های افراد با ایمان معرفی کرده و می فرمایند: �المؤمنون هم الذین عرفوا ما أمامهم � مؤمنان کسانی هستند که آینده خویش را می شناسند.�

وضعیت آینده هر انسانی وابسته به کارهایی است که امروز انجام می دهد. از این رو لازم است در آغاز هر کاری نتیجه آن را بسنجد و میزان تأثیر آن را در سرنوشت خویش باز شناسد و اگر فایده ای به حالش ندارد ، انجام ندهد و هرگز بدون تأمل و دقت دست به کاری نزند.

حضرت علی (ع) فرمود: � من تورط فی الأمور بغیر نظر فی العواقب فقد تعرض للنوائب �

کسی که بدون تدّبر و پایان اندیشی در کارها وارد شود، خود را در معرض بلاها و مصیبت ها افکنده است.